Legendy Gór Świętokrzyskich od pokoleń opowiadają o czarownicach, pielgrzymach, królewskich skarbach, dawnych zamkach i wydarzeniach, w których prawdziwa historia miesza się z wyobraźnią. Dlatego podczas tej wycieczki nie chodzi tylko o zwiedzanie kolejnych zabytków. Każde miejsce ma własną opowieść, a wiele z nich nadal można odkrywać dokładnie tam, gdzie według podań miały rozgrywać się niezwykłe wydarzenia.

Ten plan prowadzi przez Nową Słupię, Święty Krzyż, Chęciny oraz Zamek Krzyżtopór w Ujeździe. Dzięki temu w ciągu trzech dni poznasz zarówno świętokrzyskie legendy, jak i historię miejsc, które od wieków pobudzają wyobraźnię mieszkańców i turystów.

Dla kogo: miłośnicy historii, legend, zamków i lokalnych opowieści
Transport: samochód + pieszo
Charakter trasy: historia, legendy, zabytki, kultura

Dzień 1 – Nowa Słupia, Pielgrzym i tajemnice Świętego Krzyża

Pierwszy dzień rozpocznij w Nowej Słupi, miejscowości od wieków związanej ze Świętym Krzyżem. Jednym z jej najbardziej charakterystycznych symboli jest kamienna figura Pielgrzyma Świętokrzyskiego.

Według legendy pielgrzym miał zmierzać na kolanach w stronę klasztoru na Łysej Górze. Jednak kiedy zaczął przechwalać się swoją pobożnością, spotkała go kara za pychę. Opowieść o Pielgrzymie jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych legend regionu, dlatego właśnie tutaj warto rozpocząć podróż śladami świętokrzyskich historii.

Następnie odwiedź Park Legend w Nowej Słupi. Multimedialna ścieżka pozwala poznać między innymi opowieści o czarownicach, sabatach, Pielgrzymie Świętokrzyskim oraz innych postaciach związanych z regionem. Ponadto podczas zwiedzania można skorzystać z symulatora lotu na miotle, który pozwala spojrzeć na Góry Świętokrzyskie z zupełnie innej perspektywy.

Po wizycie w Parku Legend rusz Drogą Królewską w kierunku Świętego Krzyża. To miejsce, wokół którego przez stulecia powstało wiele podań i opowieści.

Jedna z najbardziej znanych legend mówi o węgierskim księciu Emeryku, który miał przekazać zakonnikom relikwie Drzewa Krzyża Świętego. Z kolei inne historie opowiadają o dawnych wierzeniach, czarownicach i sabatach odbywających się na Łysej Górze.

Po dotarciu na szczyt warto zobaczyć Sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego, a także przejść w stronę gołoborza. Dzięki temu pierwszy dzień łączy legendy z autentyczną historią jednego z najważniejszych miejsc regionu.

Dzień 2 – Chęciny i legenda o skarbach królowej Bony

Drugiego dnia pojedź do Chęcin. Nad miastem góruje Zamek Królewski, którego historia sięga średniowiecza. Warownia była związana między innymi z Władysławem Łokietkiem i Kazimierzem Wielkim, natomiast przez kolejne stulecia narosło wokół niej wiele legend.

Jedna z najbardziej znanych opowiada o królowej Bonie i jej skarbach. Według podania królowa miała wywozić z Chęcin ogromny majątek, jednak podczas przeprawy przez rzekę część kosztowności miała zaginąć. Do dziś legenda mówi również o Białej Damie pojawiającej się nocą w pobliżu zamkowych murów.

Warto jednak pamiętać, że legenda i historia nie zawsze są tym samym. Pobyt królowej Bony na zamku w Chęcinach nie znajduje potwierdzenia w źródłach historycznych. To właśnie sprawia jednak, że Chęciny są świetnym przykładem miejsca, w którym fakty historyczne przez wieki splatały się z lokalnymi opowieściami.

Podczas wizyty wejdź na zamkowe wieże i zobacz panoramę miasta oraz okolicy. Następnie warto zejść do centrum Chęcin i przejść się po historycznej zabudowie miasta. Jeśli masz więcej czasu, możesz również odwiedzić Franciszkański Zespół Klasztorny.

Dzień 3 – Zamek Krzyżtopór i tajemnice magnackiej rezydencji

Trzeci dzień przeznacz na Zamek Krzyżtopór w Ujeździe. Monumentalne ruiny XVII-wiecznej rezydencji Krzysztofa Ossolińskiego należą do najbardziej niezwykłych zabytków województwa świętokrzyskiego.

Już sama architektura zamku stała się źródłem wielu opowieści. Według popularnego podania budowla miała nawiązywać do kalendarza: cztery wieże symbolizowały pory roku, dwanaście dużych sal miesiące, 52 pokoje tygodnie, natomiast 365 okien dni roku.

Nie wszystkie te informacje można potwierdzić historycznie, jednak właśnie podobne opowieści budują niezwykłą atmosferę Krzyżtoporu.

Podczas zwiedzania przejdź przez dziedzińce, bastiony i podziemia. Ponadto warto zwrócić uwagę na pozostałości rozwiązań, które w XVII wieku świadczyły o ogromnym rozmachu rezydencji.

Krzyżtopór ma również własne opowieści o duchach i tajemnicach. Dlatego osoby, które lubią bardziej nastrojową formę zwiedzania, mogą sprawdzić ofertę nocnych wydarzeń organizowanych w wybranych terminach.

Trasa śladami legend w skrócie

Dzień 1: Nowa Słupia → Pielgrzym Świętokrzyski → Park Legend → Droga Królewska → Święty Krzyż

Dzień 2: Chęciny → Zamek Królewski → legenda o królowej Bonie → spacer po historycznym centrum

Dzień 3: Ujazd → Zamek Krzyżtopór → dziedzińce, bastiony i podziemia → opowieści o niezwykłej rezydencji

Legendy czy historia?

Podczas tej podróży szybko przekonasz się, że w Górach Świętokrzyskich granica pomiędzy historią a legendą bywa bardzo cienka. Dlatego warto poznawać obie wersje.

Legendy opowiadają o Pielgrzymie, księciu Emeryku, królowej Bonie czy niezwykłych tajemnicach Krzyżtoporu. Z kolei zabytki, archiwa i badania historyczne pokazują prawdziwe dzieje regionu.

Dzięki temu zwiedzanie staje się znacznie ciekawsze. Najpierw słyszysz opowieść, a następnie możesz stanąć dokładnie w miejscu, z którym jest związana.

Gdzie nocować?

W Górach Świętokrzyskich dostępna jest szeroka baza noclegowa – od gospodarstw agroturystycznych i domków, przez pensjonaty, aż po większe obiekty noclegowe.

Przy tej trasie najlepiej wybrać nocleg w centralnej części regionu, ponieważ dzięki temu łatwiej zaplanować dojazdy pomiędzy Nową Słupią, Chęcinami i Ujazdem.

Sprawdź bazę noclegową w Górach Świętokrzyskich i wybierz miejsce najlepiej dopasowane do swojego wyjazdu.

Warto wiedzieć

• przed wizytą sprawdź aktualne godziny otwarcia atrakcji
• na wejście na Święty Krzyż zabierz wygodne obuwie
• wydarzenia i nocne zwiedzanie Krzyżtoporu odbywają się w wybranych terminach
• podczas poznawania legend warto zwracać uwagę, które elementy są podaniem, a które potwierdzonym faktem historycznym
• na portalu możesz również odsłuchać wybrane świętokrzyskie legendy w formie audiobooków

Odkryj Szlak Legend

Historia o Pielgrzymie Świętokrzyskim, królowej Bonie czy niezwykłym Krzyżtoporze to tylko część świętokrzyskich opowieści. Jeśli chcesz poznać ich więcej, zajrzyj na Szlak Legend, gdzie znajdziesz historie związane między innymi z czarownicami, Łysicą, Świętym Krzyżem, Sandomierzem oraz innymi miejscami regionu.

Bo w Górach Świętokrzyskich czasem wystarczy poznać jedną legendę, żeby na dobrze znane miejsce spojrzeć zupełnie inaczej.