Ładowanie legend...
Nowa Słupia - Park Legend

W końcówce XV wieku, za panowania króla Aleksandra Jagiellończyka, w dzikich i niedostępnych Górach Świętokrzyskich grozę budziła szlachetnie urodzona Barbara Rusinowska. Legendy głosiły, że na drogę przestępstwa pchnęła ją chęć zemsty – jej ojciec Maciej zginął, gdy stanął w obronie katowanego człowieka, a ich rodowy dworek został bezlitośnie ograbiony. Inni powiadali jednak, że wyjęta spod prawa białogłowa po prostu pragnęła bogactwa i nie cofała się przed niczym.
Rusinowska zrzuciła kobiece sukienki, przywdziała męską kurtkę, założyła buty z ostrogami i przypasała miecz. Przez niemal dwadzieścia lat stała na czele groźnej bandy rabusiów, terroryzując trakciki, napadając na kupców, okoliczne wsie oraz trudniąc się kradzieżą koni. Wśród zbójów cieszyła się ogromnym posłuchem, a ci śpiewali o swojej po męsku dowodzącej pani. Zrabowane skarby pozwoliły jej na wzniesienie zamku zwanego „Orlim Gniazdem”, w którego mrocznych lochach więziła swoich wrogów.
Z czasem bezczelność zbójców rosła. Gdy postanowili zaatakować Słupię, ostrzeżeni mieszkańcy stawili zacięty opór. Napad zakończył się fiaskiem, a dwóch rabusiów trafiło do niewoli, skąd jednak szybko zbiegli po przepiłowaniu krat i zabiciu strażnika. Niedługo potem jeden z uciekinierów został rozpoznany w tłumie podczas odpustu na Świętym Krzyżu. W zamieszaniu ktoś dostrzegł samą Rusinowską, która w męskim stroju modliła się przed ołtarzem. Choć wzburzony lud ruszył do świątyni, ostrzeżona hetmanka zdołała zbiec.
Ostatecznie sprytna zbójczyni wpadła w ręce sprawiedliwości – być może wydana przez karczmarza lub schwytanego kompania. W 1505 roku podczas sejmu w Radomiu odbył się pokazowy proces. Mimo że wielu żałowało młodej i urokliwej kobiety, wyrok był bezwzględny. Barbarę powieszono w męskim przebraniu, z mieczem i w butach z ostrogami. Pozostali przy życiu zbójcy skryli się w świętokrzyskich jaskiniach, gdzie po dziś dzień mają liczyć nagromadzone dukaty.
Wywodzi się ze skąpych informacji historycznych z przełomu XV i XVI wieku, przechowywanych w dawnych kronikach i aktach sądowych. Jej postać nie jest fikcyjna – szlachcianka z okolic Przysuchy faktycznie istniała i wraz ze swoją grupą terroryzowała ziemię kielecką oraz radomską. Prawdziwy finał jej działalności stanowił głośny proces oraz egzekucja przez powieszenie w 1505 roku podczas sejmu w Radomiu.
Z czasem wokół tych surowych faktów wyrosła opowieść ludowa. Aby wytłumaczyć i usprawiedliwić nietypowy jak na tamte czasy wybór przestępczej drogi przez kobietę, w przekazach ustnych pojawił się motyw szlachetnej zemsty za śmierć ojca. Ludowa wyobraźnia wzbogaciła historię o barwne elementy folkloru: piosenkę śpiewaną przez zbójów, męski strój, napad podczas odpustu czy ukryte w jaskiniach skarby. Do utrwalenia i popularyzacji tej opowieści w kulturze przyczynił się także XIX-wieczny dramat historyczny Aleksandra Ładnowskiego.
