Ładowanie legend...

Legenda o Flisaku i melodii Lubrzanki

Szlak Legend
Papirus góra
Strona główna Legendy Świętokrzyskie Legenda o Flisaku i melodii Lubrzanki

Legenda o Flisaku i melodii Lubrzanki

Cedzyna - Zalew przy siłowni

Legenda o Flisaku i melodii Lubrzanki

Dawno temu, zanim tamy spętały jej siłę, Lubrzanka była rzeką dziką, głęboką i groźną. W tych czasach tutejsi flisacy, zwani orylami, trudnili się niebezpiecznym spławem potężnych pni jodłowych i modrzewiowych wycinanych w gęstej Puszczy Jodłowej. Ich trud był jednak pełen tajemnic i niebezpieczeństw, które narodziły legendy.

Największą trwoogę budziła wodna nimfa kryjąca się w gęstych zaroślach rzecznego koryta. Jej zwodniczy, czarujący śpiew mamił młodych flisaków, odwracając ich uwagę od zdradliwych prądów i sprawiając, że ciężkie tratwy z trzaskiem rozbijały się o ostre kamienie. Pewnego dnia jeden z flisaków, zamiast poddać się lękowi i walczyć z rozszalałą żywiołem wody, przyłożył do ust fujarkę. Zagrał melodię tak chwytającą za serce i czystą, że poruszona nimfa zaniechała psot i ukazała mu bezpieczny, głęboki nurt. Od tamtej pory nad rzeką narodził się piękny zwyczaj – flisacy podczas każdego spławu śpiewali i grali, wierząc mocno, że ich muzyka potrafi uspokoić i „scedzić” niebezpieczną wodę.

Rzeka kryła jednak jeszcze jedną tajemnicę. Gdy w XVII wieku zamknięto słynną hutę w Cedzynie, wśród oryli rozeszła się wieść o ukrytych bogactwach dawnych właścicieli, Szembeków. Podanie głosiło, że w bagnistych dorzeczach Lubrzanki zatopiono sztaby niewytopionego żelaza oraz bezcenne kosztowności. Od tamtej pory, w każdą tajemniczą noc świętojańską, flisacy wypatrywali na rozkołysanej tafli błędnych ogników, które miały wskazywać miejsca ukrycia hutniczych skarbów.

Choć z czasem dawny spław drewna zanikł, a rzeka zmieniła swoje oblicze, duch starych oryli nigdy tu nie zgasł. Dzisiaj, nad Zalewem Cedzyna, harcerskie drużyny żeglarskie i kluby wodne kultywują te rzeczne tradycje. Co roku, podczas otwarcia sezonu i barwnych festynów, dawne pieśni znów brzmią nad wodą, przypominając o niezwykłej sile ludzkiej muzyki, tajemniczych skarbkach i dawnej, nieokiełznanej potędze Lubrzanki.

Geneza legend

Wynika bezpośrednio z wyjątkowych warunków naturalnych rzeki oraz burzliwego rozwoju świętokrzyskiego hutnictwa. Pierwotnie dzika rzeka płynęła przez gęstą puszczę i była nazywana Cedzyną od zjawiska „cedzenia się” przejrzystej wody przez mchy i zwalone pnie. Ten specyficzny, surowy charakter Bystrej wody oraz wierzenia w jej niezwykłe właściwości dały początek opowieściom o potężnych mocach i wodnych istotach zamieszkujących jej nurt.

Drugim filarem podań stał się przemysł. W XVII wieku rod Szembeków wybudował w Cedzynie wielki piec hutniczy, spiętrzając wody rzeki. Widok potężnej huty buchającej ogniem w środku głuchej puszczy budził w okolicznej ludności mieszankę lęku i zachwytu. Ciężka praca robotników w blasku iskier kojarzyła się wieśniakom z działaniem podziemnych biesów lub Skarbników pomagających ujarzmiać żywioły. Połączenie przemysłowego bogactwa, mroku puszczy oraz tajników hutnictwa stworzyło idealne podglebie dla legend o roztworach, żelazie i skarbach ukrytych w bagniskach, których do dziś strzegą błędne ogniki.

Legenda o Flisaku i melodii Lubrzanki

Szlak legend

Mapa

Ciekawe miejsca

Papirus dół